Diepgravend interviewen

Interviewen is op de eerste plaats goed luisteren. In deze training leer je voorbij het ingestudeerde antwoord te komen: naar de ervaring, emotie, twijfel, belangen, drijfveren of waarheid die daarachter schuilgaan. Dat noemen we het ‘tweede verhaal’.

Ik geef deze training samen met Evert de Vos. Het bijzondere is dat we — omdat we met zijn tweeën zijn — realistische rollenspellen kunnen oefenen. Je interviewt één van de trainers (die een rol aanneemt die jij mag bepalen) terwijl de andere feedback geeft. Je leert net zoveel van je eigen interview als door te kijken en luisteren naar de andere cursisten.

Doelgroep

• Journalisten, redacteuren, onderzoekers, podcast- en documentairemakers en communicatieprofessionals.
• Beginnende interviewers die een stevige basis willen leggen.
• Ervaren interviewers die scherper willen doorvragen en beter willen omgaan met lastige gesprekssituaties.
• Professionals die interviews afnemen voor journalistieke producties, onderzoek, interne communicatie, portretten of klantverhalen.
• De training is geschikt voor zowel kritische als vriendelijke interviews.

Wat je leert

• Een interview zorgvuldig voorbereiden: de achtergrond, rol, belangen, expertise en mogelijke gevoeligheden van een geïnterviewde in kaart brengen.
• Een helder doel bepalen: met welk inzicht, citaat, bewijs, beeld of contact wil je uit het gesprek komen?
• Vragen bedenken zonder vast te zitten aan een rigide vragenlijst; werken met een gesprekagenda.
• Open vragen stellen, luisteren naar de antwoorden en daar gericht op doorvragen.
• Teruggaan naar beslissende momenten en vragen naar concrete handelingen, omstandigheden en zintuiglijke details.
• Herkennen en benutten van signaalwoorden die wijzen op emotie, twijfel, ongemak, trots, angst, boosheid of tegenstrijdigheid.
• Samenvatten, stiltes laten vallen, voorbeelden vragen en verduidelijking zoeken.
• Vragen naar kennis, ervaring, mening, emotie, motief, verantwoordelijkheid en reactie.
• Het ‘tweede verhaal’ vinden: wat iemand niet had voorbereid of niet vanzelf vertelt, bijvoorbeeld een tegenslag, dilemma, verborgen belang, motief of ongemakkelijke waarheid.
• Confronteren met feiten, documenten en uitspraken van andere bronnen, zonder het gesprek onnodig dicht te gooien.
• Omgaan met ontwijkende antwoorden, ingestudeerde boodschappen, abstract jargon, leugens en pogingen om de regie over het interview over te nemen.
• Veilig en respectvol interviewen van kwetsbare of getraumatiseerde bronnen.
• Opnemen, aantekeningen maken, transcriberen en uitwerken tot een verhaal.
• Een professionele relatie met bronnen onderhouden, ook na publicatie.

Opzet

De training combineert de voorbereiding, uitvoering en verwerking van een interview.

Eerst leer je hoe je een persoon en onderwerp onderzoekt, wat je doel is en hoe je een strategische agenda voor het gesprek maakt. Vervolgens oefen je de kern van het interviewen: luisteren, waarnemen, doorvragen en reageren op wat er werkelijk wordt gezegd.

Daarna gaan we in op uitdagende situaties die zich in journalistieke en professionele interviews kunnen voordoen. Denk aan een bron die bang is om te spreken, een expert die blijft hangen in abstracties, een bestuurder die vragen ontwijkt, een politicus met een ingestudeerde boodschap, een geïnterviewde die mogelijk liegt of iemand die met onderzoek wordt geconfronteerd.

Tot slot besteden we aandacht aan praktische en ethische aspecten: toestemming voor opnames, zorgvuldig noteren, transcriberen, het recht op wederhoor, omgaan met vertrouwelijke informatie en de bescherming van kwetsbare bronnen.

Werkvorm

Je krijgt een korte uitleg met demonstraties en analyse van interviewfragmenten, gevolgd door realistische rollenspellen waarin de trainers de geïnterviewden spelen. Je oefent met zelfgekozen rollen en situaties, zoals getuige, slachtoffer, expert, bestuurder, politicus, verdachte of pionier, en ontvangt persoonlijke, directe feedback op je voorbereiding, vraagstelling, luisterhouding, timing en manier van doorvragen.

Je leert zowel door zelf te interviewen als door interviews van andere deelnemers te observeren. Daarnaast krijg je praktische checklists, voorbeeldvragen, scenario’s en technieken die je direct kunt inzetten bij een volgend gesprek, en is er ruimte om eigen interviewdilemma’s, onderwerpen en ervaringen in te brengen.

Duur

Twee dagen. Ook beschikbaar als incompanytraining; inhoud, casussen en accenten kunnen worden afgestemd op de praktijk van de organisatie.

Resultaat

Na afloop kun je:

• Interviews doelgericht en grondig voorbereiden.
• Een gesprek voeren vanuit nieuwsgierigheid in plaats van een af te werken vragenlijst.
• Beter luisteren naar wat iemand zegt, niet zegt en laat zien.
• Concrete, controleerbare en bruikbare antwoorden verkrijgen.
• Doorvragen naar de laag onder het ingestudeerde verhaal.
• Gevoelige, kritische en confronterende vragen zorgvuldig stellen.
• Professioneel omgaan met kwetsbare bronnen, emoties, anonimiteit en wederhoor.
• Interviews sneller en vollediger verwerken tot citaten, feiten, observaties en nieuwe onderzoeksvragen.
• Met meer vertrouwen interviews voeren die niet alleen informatie opleveren, maar ook menselijke betekenis, bewijs en sterke verhalen.

De cursus gaat vergezeld van een uitgebreid handboek met checklisten, vragenlijsten en scenario’s die je helpen bij de voorbereiding van je volgende interview.

Feedback van cursisten

“Ik heb genoten van de tweedaagse training Interviewen. Goed om bevestiging én nieuwe tips te krijgen. Het kladblok met aantekeningen ligt op m'n bureau; ik pak het er af en toe weer even bij in de voorbereiding op een interview.” — Eymeke Verhoeven-Lobbezoo (Journalist van het Nederlands Dagblad)

“Nuttige training waarin je op een speelse wijze je interviewtechniek kunt verbeteren. In deze training ga je actief aan de slag. Wat je leert kun je direct toepassen. Daarnaast biedt de training ook veel mogelijkheid om te leren van je collega's. Al met al een leerzame maar vooral ook leuke training.” — Tessa Gulpers (Rekenkamer Metropool Amsterdam)

“Wat je hier leert vergeet je niet meer.” — Madelijne Gorsira (Criminoloog bij het Openbaar Ministerie)

“Luuk en Evert zijn kundige, ervaren en enthousiaste trainers die veel ruimte geven om te oefenen.” — Petra van Bohemen (Zelfstandig tekstschrijver, Brandinc)

“Goede afwisseling van theorie met praktijk. Kleine groeps-samenstelling zodat iedereen voldoende aan bod kwam. Enthousiaste ervaren trainers. Eerlijke en bruikbare feedback bij de oefenmomenten.” — Martijn Henderson (Grabowsky BV)

“Leuke cursus met trainers die aan de hand van jarenlange kennis en ervaring opleiden. Een aanrader!” — Nynke van der Vegt (Rabobank Leeuwarden-Noordwest Friesland)

“De cursus is inspirerend en verfrissend voor zowel jonge honden als oude rotten in de journalistiek. Door de enorm goede (en leuke) gespeelde interviews leer je het spel van luisteren, kijken en doorvragen. Je krijgt zoveel persoonlijke feedback dat je sowieso als een betere interviewer de cursus afsluit.” — Nouska du Saar (journalist van Cobouw)